In samenwerking met

Omroep Brabant

NOS Nieuws•vandaag, 09:23

Nederland en België onderzoeken treinverbinding tussen Eindhoven en Brussel

Deel dit artikel

Nederland en België hebben gisteravond in Antwerpen een gezamenlijke verklaring ondertekend om de komst van een directe treinverbinding tussen Eindhoven en Brussel te onderzoeken. Het kan gaan om nieuw spoor, maar ook om een nieuwe treindienst over bestaand spoor.

De verklaring is ondertekend door demissionair staatssecretaris Aartsen (Openbaar Vervoer) en de Belgische minister Jean-Luc Crucke van Mobiliteit. Het is onderdeel van bredere plannen van beide landen om meer samen te werken op het gebied van spoor, schrijft Omroep Brabant.

Aartsen vindt de ondertekening “een fantastische eerste stap”. “Het draagt bij aan de inzet van het nieuwe kabinet om verder te werken aan een betere bereikbaarheid en veiligheid van ons land in een internationale context.”

Huidige verbinding

De verklaring moet in de zomer leiden tot concretere afspraken. De provincies en spoorbeheerders denken volgens een woordvoerder van Aartsen ook mee. Geld voor de nieuwe treinverbinding is er nog niet.

In het programma Avondgasten Europa van de Limburgse omroep L1 liet gedeputeerde Jasper Kuntzelaers weten dat hij zich zorgen maakt over de aandacht voor infrastructuur en grensoverschrijdende verbindingen van het nieuwe kabinet. “Voor Limburg is dat heel belangrijk.”

Kuntzelaers begriipt niet zo goed waar het heen gaat met de regering die zeer waarschijnlijk nog deze maand gaat aantreden. “In woorden is opgeschreven dat het regionale ov belangrijk is, dat het grensoverschrijdende vervoer aandacht krijgt. Maar als je de financiële paragraaf van het hoofdlijnenakkoord leest, dan zijn daar géén extra middelen voor uitgetrokken. Dat betekent dat ze in Den Haag een hele lastige keuze hebben. Ik ben benieuwd hoe de nieuwe minister Madlener dat gaat invullen, dat is een grote uitdaging”, zegt hij in het programma.

“Voor de Limburgse schaal zijn de infrastructurele vraagstukken van groot belang”, ging Kuntzelaers verder. “In Europa speelt de vraag of de nieuwe grote investeringen van de afgelopen jaren een voortzetting krijgen. Maar we hebben geld nodig om die ambities mogelijk te maken. Of het nou de Intercity is van Eindhoven naar Aken, van Venlo naar Düsseldorf of van Antwerpen naar Weert naar Eindhoven. Want als bestuurder heb ik geleerd dat juist de infrastructuur geweldig dure projecten zijn.”

Lees ook:

• Rijk wil 36,7 miljoen terug van Limburg na tramfiasco
• Drielandentrein: nog niet met OV-chipkaart tussen Nederland en België
• Limburg vreest nieuwe vertraging Maaslijn bij Raad van State
• Limburg en Maastricht dagen Vlaanderen voor de rechter
• Hasselt komt met eerste miljoenen over de brug voor nooit gerealiseerde tramlijn Maastricht
• Maastricht dreigt met rechter na uitblijven miljoenen uit Hasselt
• Vlaamse regering trekt stekker uit tramlijn Maastricht-Hasselt
• Groen licht voor tramlijn Maastricht-Hasselt

Onderwerpen: Eindhoven-Aken, grensoverschrijdende verbinding, hoofdlijnenakkoord, provincie Limburg, PVV

ProRail is begonnen met voorbereidingen op de herstelwerkzaamheden en het bergen van de treinstellen bij Voorschoten. Duidelijk is dat met name de bergingswerkzaamheden “meerdere dagen” in beslag zullen nemen vanwege de slechte bereikbaarheid van de locatie van het ongeluk. Inmiddels zijn ook de eerste feiten over het incident naar buiten gekomen.

Op dinsdagmiddag werd al direct begonnen met het opruimen van de kalk uit de goederentrein van DB Cargo die bij het ongeluk betrokken was. Omdat de locatie nog niet is vrijgegeven  politie, Inspectie Leefomgeving en Transport en het Openbaar Ministerie, is nog niet begonnen met de berging van het materieel.

De treinstellen van de liggen op een lastig te bereiken locatie. Daarvoor heeft het bedrijf Mammoet, dat de intercity voor ProRail zal bergen, voor zijn kraan een speciale brugconstructie nodig. Deze zal eerst op locatie opgebouwd moeten worden. Het bergen van de treindelen zal “meerdere dagen” in beslag nemen, laat ProRail weten. Dat komt onder meer omdat veel klussen alleen overdag uitgevoerd kunnen worden. De goederentrein kan mogelijk zelfstandig wegrijden.

Over de precieze schade aan het spoor en de omliggende infrastructuur is nog weinig bekend. Eerst zal de bergingsklus afgerond moeten worden. Wel staat vast dat de rails en een groot aantal dwarsliggers beschadigd zijn. Ook de bovenleiding heeft grote schade opgelopen. Bovendien moet er schade aan het perron van station Voorschoten hersteld worden.

Goederentrein botste op kraan

Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat Vivianne Heijnen deelde dinsdagavond de eerste feiten over het treinongeluk bij Voorschoten met de Kamer. Ze schrijft dat het omstreeks 03:30 in de ochtend de goederentrein van DB Cargo was die in botsing kwam met de kraan op het spoor. “Op dat moment werden er geplande werkzaamheden uitgevoerd op spoor wat niet beschikbaar was voor het normale treinverkeer in directe nabijheid van sporen die nog in gebruik waren”, staat te lezen in de Kamerbrief.

De goederentrein reed op dat moment vermoedelijk wel op het juiste spoor, waar geen werkzaamheden waren. Dat verklaarde ProRail-CEO John Voppen bij talkshow OP1. Hij hield daarbij wel een slag om de arm, aangezien het onderzoek nog loopt. “Ik ben daar heel voorzichtig in”, zegt hij. “Na onderzoek zie je soms dat het toch anders is.”

“Het kraanvoertuig of de brokstukken daarvan” zijn uiteindelijk op het spoor terecht gekomen waar de NS-trein reed. “Die is ermee in aanraking gekomen en vervolgens ontspoord”, vervolgt de staatssecretaris in haar brief.

In het Zuid-Hollandse Voorschoten is in de nacht van maandag op dinsdag een nachttrein met passagiers op bouwmateriaal gebotst en ontspoord. Daarbij is een dode gevallen en zeker dertig van de vijftig passagiers raakten gewond. Een aantal gewonden is er slecht aan toe. De komende dagen rijden geen treinen tussen Den Haag en Leiden Centraal. 

Lees hier verder……

Er worden voor onbepaalde tijd geen nieuwe spoorlijnen en wegen aangelegd. Door de stikstofcrisis, een personeelstekort in de branches, de stijgende prijzen van grondstoffen en materialen “kunnen we op korte termijn geen nieuwe plannen voor de aanleg van infrastructuur uitvoeren”, zei minister Mark Harbers van Infrastructuur en Waterstaat vanmiddag na de ministerraad. Volgens ProRail lopen geplande projecten in de spoorbouw geen gevaar.

Met dit besluit zet het kabinet een streep door meerdere infrastructuurplannen uit het regeerakkoord. Er waren miljarden euro’s gereserveerd voor de aanleg van wegen en spoor, maar die worden nu ingezet voor het onderhoud van de al bestaande infrastructuur. Zo zullen de komende tijd veel oudere bruggen, viaducten en sluizen worden vervangen of een grote onderhoudsbeurt krijgen. Volgens woordvoerder Suzanne Uilenbroek van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat zal het besluit weinig consequenties hebben voor de spoorsector. “Lopende en geplande projecten kunnen gewoon doorgang vinden.”

ProRail-woordvoerder Aldert Baas laat tegenover SpoorPro weten heel goed begrijpen dat het kabinet kritisch kijkt naar de stikstofproblematiek. “Dat doen wij zelf ook”, stelt hij. Volgens Baas heeft ProRail de afgelopen tijd al heel nauw gekeken naar de spoorprojecten die de komende jaren gepland staan. “Wij hebben er zo’n 300 onderzocht, vooral de projecten die vallen onder beheer en onderhoud”.

Spoorbouw valt onder een andere categorie, maar zo zegt Baas: “Ook die geplande projecten kunnen nu alsnog gewoon doorgang vinden.” Hij benadrukt dat de plannen van het kabinet van “geringe omvang” zullen zijn voor de spoorsector. “Er verandert nagenoeg niks”.

Tot slot wijst Baas er op dat er alsnog “speelruimte” is wanneer blijkt dat er bij een spoorbouwproject teveel stikstof wordt uitgestoten. “Dan kijken we per project hoe we het anders kunnen aanpakken. Bijvoorbeeld door op specifieke projecten nog meer in te zetten op elektrisch materieel.”

‘Bitter weinig nieuwe aanlegbesluiten’

Vorig jaar kwam het kabinet nog met het nieuws dat in het regeerakkoord werd 7,5 miljard euro gereserveerd was voor de aanleg van nieuwe wegen, spoorlijnen en fietspaden. “De realiteit is dat we bitter weinig nieuwe aanlegbesluiten hebben kunnen nemen, vanwege stikstof”, zegt Harbers. “Maar het gaat juist niet om de projecten uit de pot van deze 7,5 miljard”, legt Suzanne Uilenbroek nader uit. “Want die projecten zijn juist allemaal voor het ontsluiten van (nieuwe) wijken.”

Sinds de Raad van State afgelopen november een stikstofvrijstelling voor de bouw van tafel veegde, dreigen veel bouwprojecten spaak te lopen. Alleen al een tekort aan stikstofdeskundigen voor de berekeningen die nodig zijn om een project goedgekeurd te krijgen, kan voor enorme vertragingen zorgen. Dan wordt eind deze maand ook nog een nieuwe uitspraak van de Raad van State verwacht inzake de aerius-rekenmethode voor het bepalen van de stikstofgrens.

Er worden de komende tijd dus geen nieuwe wegen of spoorlijnen aangelegd, maar projecten die noodzakelijk zijn voor de ontsluiting van nieuwe woonwijken kunnen wel doorgaan, net als de vervanging van onveilige verkeerspunten. Harbers verwacht dat wegenbouwers hun handen de komende jaren vol hebben aan onderhoud. Ook daarbij blijven volgens de minister ’keuzes nodig’. Zo zal onderhoud ’dat niet direct bijdraagt aan veiligheid en bereikbaarheid’ worden afgebouwd.

Van woensdag 22 februari tot en met donderdag 2 maart wordt er opnieuw aan het spoor gewerkt tussen Eindhoven Centraal en Weert. Tien dagen lang zal het volledige traject daarom buitendienst worden gesteld.

Om optimaal gebruik te kunnen maken van de buitendienststelling zullen er meerdere soorten werkzaamheden worden uitgevoerd. Zo wordt de ballast van de twee sporen vervangen evenals de spoorstaven. Ook worden er nieuwe dwarsliggers geplaatst. Een woordvoerder van ProRail laat weten dat het om geplande en reguliere werkzaamheden gaat.

De afgelopen jaren vonden er regelmatig werkzaamheden plaats op en rondom het spoor tussen Eindhoven en Weert. Zo vond er eind 2021 nog een 18-daagse buitendienststelling plaats tussen beide plaatsen omdat er werd gewerkt op het opstelterrein bij Eindhoven. Daardoor moest ook het hoofdnet buitendienst worden gesteld. In Eindhoven werd daar toen de ballast op het emplacement vervangen. Ook werden er wissels en bovenleidingen vervangen en werden er bij station Eindhoven Centraal vier vernieuwde opstelsporen aangesloten op het bestaande hoofdspoor. Op station Weert werden er in dat jaar dwarsliggers en spoorballast vervangen.

In 2015 was het spoor tussen Eindhoven en Weert zelfs wekenlang buitendienst. Toen werden er over een lengte van 14 kilometer spoorstaven, 12.000 dwarsliggers en 31 wissels vernieuwd.

“Mijn uitgangspunt is een aantrekkelijk aanbod van internationale verbindingen voor de reiziger, onder maatschappelijk gewenste voorwaarden ten aanzien van aanbod en comfort”, schrijft staatssecretaris Vivianne Heijnen in een kamerbrief.

“Ik wil vervoerders daarbij ruimte bieden om met initiatieven te komen om nieuwe internationale verbindingen te realiseren en bestaande verbindingen te verbeteren. Die ruimte wil ik geven door de internationale verbindingen – waar dat kan – in open toegang tot stand te laten komen. Daarmee sluit ik aan bij de beweging die in Europa is ingezet om meer verbindingen in open toegang aan te bieden.”

NS-topman Bert Groenewegen reageerde twee weken geleden geschokt op de toenmalige conceptplannen. In gesprek met het FD zei hij dat liberalisering de deur open zet voor “de grote bedrijven uit Frankrijk en Duitsland uit om zónder NS te gaan rijden op trajecten naar Parijs, Londen en Frankfurt”. Dat zou onder meer een flinke inkomstenderving betekenen.

Aantrekkelijk aanbod

Open toegang op een spoornetwerk betekent dat vervoerders treindiensten zonder concessie van de overheid kunnen aanbieden. Vervoerder worden op die manier “voortdurend geprikkeld om de reiziger een aantrekkelijk aanbod te bieden.”

Volgens Heijnen is dit vooral belangrijk bij de meer commerciële internationale verbindingen. Op deze verbindingen is namelijk meer geld te verdienen vanwege het grote aantal reizigers. De open toegang betreft alleen internationale treindiensten die alleen voor de internationale reiziger van belang is. De lokale grensoverschrijdende treinverbindingen krijgen geen open toegang omdat deze verbindingen niet op interesse kunnen rekenen van grotere internationale vervoerders.

Ook de internationale lijnen die belangrijk zijn in het binnenlandse netwerk krijgen geen open toegang. Heijnen wil dat ze met zekerheid een stabiele verbinding voor de binnenlandse reiziger kan garanderen.

De lijnen naar Brussel/Parijs, Londen en Frankfurt/Basel krijgen allemaal open toegang. De lijn tussen Amsterdam en Berlijn krijgt een open toegang buiten de middagspits om. Ook voor de nachttrein tussen Amsterdam en Wenen is geen concessie meer nodig als het aan het ministerie ligt.

Brussel dreigt met rechtszaak

De Europese Commissie vindt de plannen van Nederland te weinig. Het grootste gedeelte van het spoorvervoer wordt namelijk nog steeds onderhands gegund aan de NS. Eurocommissaris Adina Vălean schreef het kabinet deze zomer dat het zich ‘grote zorgen maakt over de wettigheid’ van de onderhandse gunning.

Ze zegt dat het kabinet niet kijkt of andere vervoerders geïnteresseerd zijn om treinen op het Nederlandse spoor te laten rijden. De Eurocommissaris beschouwt dat als een ‘ernstig risico op overtreding van het Europees recht’. Vălean waarschuwt het kabinet en concessiehouder NS voor financiële consequenties.

Europese wetgeving stelt dat het Europese spoornetwerk moet samensmelten tot één geheel. Een van de methoden om dat te bereiken is de introductie van marktwerking. Concurrentie zou op het spoor meer, betere en goedkopere treinverbindingen opleveren. De Europese Commissie eist nu dat het kabinet ook andere vervoersbedrijven in overweging neemt.

Een woordvoerder van de Europese Commissie zegt tegen De Volkskrant dat er nog geen juridische procedure is gestart, maar wel boven de markt hangt. “Er zijn diverse marktpartijen die zich bij ons hebben beklaagd.” Mocht Nederland veroordeeld worden dan volgt niet slechts één boete, maar stapelen de boetes zich op tot de concessie op een juiste manier is verleend, benadrukt de woordvoerder. “Je kan dit probleem straks niet met één boete afkopen.”

De vervoerders in Nederland die azen op de treinverbindingen waar de NS nu rijdt, zijn onder andere Arriva, EBS, Transdev, Qbuzz en Keolis. Zij zijn verenigd in de Federatie Mobiliteitsbedrijven. Zij hebben in 2020 een kort geding aangespannen tegen de staat. Volgens Arriva-topman Anne Hettinga was het ‘te gek voor woorden dat in een democratisch land de concurrentie op voorhand wordt uitgesloten om mee te dingen’, zei hij tegen De Telegraaf.

De rechtbank kon niet vaststellen of de overheid de wet had overtreden en de partijen zijn doorverwezen naar het hof van Justitie.

FNV noemt kabinetsvoorstel “onacceptabel”

Vakbond FNV is tegen meer open toegang op het Nederlandse spoornet. Bestuurder Henri Janssen noemt de plannen van het ministerie om meer concurrentie toe te staan bij internationale trajecten “onacceptabel”. “Het is onacceptabel omdat treinpersoneel geen pakjes zijn die je zomaar kan afschrijven. Het is naïef omdat je buitenlandse vervoerders de ruimte biedt om hun eigen winsten te kiezen in plaats van het belang van de reiziger of het maatschappelijk belang.”

Janssen maakt zich zorgen om de betrouwbaarheid van de dienstregeling met meer concurrentie op het spoor. “De plannen van Vivianne Heijnen maakt de toekomst van het personeel van NS Internationaal ineens honderd procent onzeker. Nadat de tranen zijn gedroogd en de buikpijn over is, is de kans groot dat dit personeel vertrekt naar de binnenlandse tak van NS. De internationale dienstregeling wordt dan meteen onzeker.”

Daarnaast voorziet Janssen problemen voor verbindingen die niet rendabel zijn. “Geen vervoerder zal via open toegang investeren in onrendabele verbindingen.” Die investeringen zijn juist nodig om de ambities van de Green Deal na te streven.

Dinsdag 11 oktober buigt de Tweede Kamer zich over de plannen van staatssecretaris Heijnen.

Lees ook:

• Ook Brussel haalt neus op voor heractivering spoorlijn Nijmegen-Kleve
• Nederland en Duitsland tekenen voor nieuwe internationale spoorverbinding

In december 2023 moet het voor het eerst mogelijk worden om met de trein vanuit Eindhoven via Heerlen naar Aken te reizen. Het Limburgse provinciebestuur heeft het voortouw genomen in het initiatief.

Dat melden lokale media, waaronder het Eindhovens Dagblad en 1Limburg. Een woordvoerder van de provincie Limburg zegt tegen laatstgenoemd nieuwsplatform dat er aan “randen van de dag” tussen Eindhoven en Aken gereden zal kunnen worden. Dat wil zeggen er in de ochtend en avond treinen zullen rijden. De zegspersoon laat tevens weten de internationale verbinding “de potentie heeft om door te groeien naar een volwaardige intercityverbinding in de toekomst.

Arriva geeft tegenover 1Limburg aan de lijn te willen exploiteren, wat volgens een woordvoerder een “langgekoesterde wens is”.

“Als opdrachtnemer voor onder meer het trein-OV in de provincie zijn wij in staat en bereid daarvoor ook een concrete bijdrage te leveren”, wordt de zegspersoon geciteerd.

Over de treinverbinding tussen Eindhoven en Aken is lang gesproken. In juni 2021 leek er met de boodschap van toenmalig staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat Stientje van Veldhoven over ruimtegebrek in Eindhoven een streep te gaan door de tijdige realisatie van de lijn.

Vorige week kreeg het streven opnieuw wind in de zeilen toen een motie van CDA-kamerlid Harry van der Molen over de spoorverbinding werd aangenomen met steun van de VVD, D66 en de BBB.

Lees ook:

• Kamerleden over spoorverbinding Eindhoven – Aken: ‘Waarom rijdt die trein niet?’