SpoorPro meldde woensdag al dat België en Nederland een intensievere samenwerking willen optuigen. Die geluiden weerklonken al in België en donderdag wordt het nieuws bevestigd vanuit het Nederlandse kamp. De samenwerking behelst met name het versterken van grensoverschrijdende verbindingen. Daarbij moet ook gedacht worden aan nieuwe verbindingen zoals 3RX – oftewel een nieuwe versie van de Ijzeren Rijn – en de railgoederenverbinding tussen de haven van Gent en Terneuzen.
Doel van de afspraak tot intensievere samenwerking is om te zorgen voor een versnelling op een reeks spoordossiers, zoals de 3RX-verbinding (IJzeren Rijn, red.), een railgoederenverbinding tussen Gent en Terneuzen en het ontwikkelen van verbindingen tussen België en Noord-Brabant (‘Brainport Eindhoven-Brussel’). Minister Jean-Luc Crucke (Mobiliteit, Klimaat en Ecologische Transitie, namens België) en demissionair staatssecretaris Thierry Aartsen (Infrastructuur en Waterstaat, namens Nederland) ondertekenden hierover in Antwerpen een gezamenlijke verklaring.
Nieuwe uitdagingen in een snel veranderende wereld vragen om snelle actie, aldus de ondertekenaars Crucke en Van Aartsen. De gezamenlijke verklaring stelt dat de geopolitieke en -economische verhoudingen snel veranderen en dat dit vraagt om meer samenwerking op het gebied van onder meer bereikbaarheid, veiligheid en militaire mobiliteit.
‘Nieuwe impuls en versnelling’
België en Nederland werken al samen bij het versterken van de grensoverschrijdende verbindingen. Het is nu zaak om het potentieel dat er zit in de samenwerking tussen beide landen verder te ontwikkelen en alle mogelijke obstakels te verwijderen. “Onze samenwerking met Nederland is altijd constructief geweest”, zegt de Belgische minister Jean-Luc Crucke, “maar soms ontbrak het aan ambitie. Vandaag willen we daar nieuw leven in blazen, zodat we onze banden versterken en de ontwikkeling van veilige en efficiënte grensoverschrijdende spoorverbindingen kunnen versnellen.”
Staatssecretaris Thierry Aartsen beaamt dat: “De wereld verandert in hoog tempo. Goede grensoverschrijdende samenwerking is dan van strategisch belang – in economisch en militair opzicht. En als reiziger moet je gemakkelijk naar een ander land kunnen gaan. We geven nu een nieuwe impuls en versnelling aan de samenwerking tussen België en Nederland op het gebied van spoor. Deze verklaring is daarin een fantastische eerste stap. Het draagt bij aan de inzet van het nieuwe kabinet om verder te werken aan een betere bereikbaarheid en veiligheid van ons land in een internationale context.”
Verbinding Gent-Terneuzen
Beide partijen geven ook aan het niet bij een intentieverklaring op papier te willen houden. Er zal niet alleen gekeken worden naar verbetering van connectiviteit, maar België en Nederland willen ook de capaciteit van grensoverschrijdende lijnen verruimen. Daarnaast moet ook gedacht worden aan nieuwe verbindingen zoals 3RX en de railgoederenverbinding tussen de haven van Gent en Terneuzen. Daarnaast wordt óók gekeken naar nieuwe verbindingen tussen de Nederlandse provincies Brabant en Limburg en België. Besloten is om onder andere een connectie tussen Brainport Eindhoven en België te bestuderen. Beide landen willen verder tot meer afstemming komen rond meer capaciteit voor grensoverschrijdende militaire mobiliteit en betere weerbaarheid van het spoor.
Om deze projecten tot een goed einde te brengen hebben beide landen afgesproken dat de verantwoordelijke bewindspersonen elkaar tenminste eenmaal per jaar spreken. Deze vergaderingen hebben als doel om de voortgang van de projecten te waarborgen. Dit wordt aangevuld met halfjaarlijkse vergaderingen van de Belgisch-Nederlandse werkgroep, naast vergaderingen tussen de deskundigen van elk spoordossier. Het is bedoeling dat België en Nederland komende zomer hun handtekening zetten onder een afsprakenkader met daarin een reeks spoordossiers.
De afspraken bouwen volgens het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat voort op de bestaande samenwerking én op spoorafspraken tussen België en Nederland uit 2022. De intensivering vraagt wel om extra inzet en – waar nodig – inhoudelijke verdieping. Daarom is afgesproken bij de aanpak, waar nodig en relevant, de regionale partijen en spoorinfrastructuurbeheerders te betrekken.
IJzeren Rijn en 3RX
En zo hebben de Belgen de 3RX-verbinding toch weer op de Nederlandse politieke agenda gekregen. De voordelen van deze vernieuwde verbinding gelden dan ook vooral de haven van Antwerpen. Het 3RX-tracé – de Rhein-Ruhr-Rail-connectie – is een sinds 2017 voorgesteld alternatief voor de IJzeren Rijn-spoorverbinding, bedoeld om de Antwerpse haven met het Duitse Ruhrgebied te verbinden. Het traject loopt grotendeels via bestaande spoorlijnen, in tegenstelling tot de oorspronkelijke, meer omstreden route. De bestaande route van de IJzeren Rijn reactiveren is voor Nederland onbespreekbaar omdat een gedeelte van het traject dwars door het nationaal park ‘De Meinweg’ loopt.
